Pensri’s Blog

ได้มีโอกาสไปงานประชุม ICANN ที่ปารีสเมื่อวันที่ 23-26 มิถุนายน 2551ที่ประชุมมีการพูดคุยตกลงกันในสองเรื่องใหญ่ๆ ซึ่งได้แก่

1. การพิจารณาขั้นตอนทางด่วนเพื่อ IDN ccTLDs (Internationalized Domain Name for Country Code Top Level Domains)
2. การพิจารณาเปิดรับ gTLD (Generic Top-Level Domain) เพิ่ม เพื่อเพิ่มทางเลือกให้มีชื่อโดเมนระดับบนสุดมากขึ้น โดยคราวนี้จะเปิดให้สามารถใช้ภาษาต่างๆเป็น gTLD ได้ด้วย

วันนี้จะมาเล่าถึงในส่วนของ IDN ccTLDs ให้ฟังกันก่อนนะค่ะ

IDN ccTLDs

• IDN ก็คือ การเรียกโดเมนที่เป็นตัวหนังสือภาษาต่าง ๆ นอกเหนือจากตัวหนังสืออังกฤษ
• ccTLDs คือ ชื่อโดเมนระดับบนสุด (ระดับเดียวกันกับ .com .net) แต่ใช้ตัวอักษรเพียง 2 ตัวเป็นชื่อโดเมน ซึ่งตัวอักษรสองตัวนั้นเป็นตัวย่อรหัสประเทศ ตัวอย่างเช่น THเป็นรหัสย่อของ Thailand จึงได้มีการใช้ .th เป็น ccTLDและ JP เป็นรหัสย่อของ Japan เป็นต้น
• รวมกัน IDN ccTLD สำหรับ .th ก็จะอาจจะออกมาเป็น .ไทย ซึ่งใช้ตัวหนังสือไทยในการเขียนชื่อโดเมน เป็นต้น

สำหรับ IDN ccTLDs นั้นเนื่องจากแต่ละประเทศ มีภาษาท้องถิ่นของตัวเองและในบางประเทศ ภาษาท้องถิ่นที่ใช้ก็ยังมีหลายภาษาด้วยกัน อีกทั้งหลายประเทศมีการใช้ตัวอักษรที่คล้ายกัน หรือตัวเดียวกัน แต่ให้ความหมายที่แตกต่างกัน การที่จะเปิดให้มี IDN สำหรับรหัสประเทศหรือ IDN ccTLDs นั้นจำเป็นจะต้องมีการวางนโยบายให้รัดกุม รอบคอบ และในการพัฒนานโยบายดังกล่าว จะต้องมีการรวบรวมข้อมูล และมีการตกลงกันหลายคณะ หลายฝ่าย และหลายขั้นตอน ซึ่งทางผู้สันทัดกรณีประเมินว่าน่าจะต้องใช้เวลา 2-7 ปี ในการจัดทำนโยบายที่สมบูรณ์เพื่อให้สามารถนำมาใช้ได้

แต่เนื่องจากว่าสังคมอินเทอร์เน็ตมีความต้องการใช้ชื่อโดเมนในภาษาท้องถิ่นกันมากในขณะนี้ ทาง ICANN เห็นถึงความสำคัญดังกล่าว จึงได้มีการแต่งตั้งคณะทำงานเพื่อเสนอแนะขั้นตอนสำหรับเปิดโอกาสให้มีการขอใช้ชื่อโดเมนภาษาท้องถิ่นตามประเทศที่ปรากฏในมาตรฐานสากล ISO3166-1 (เป็นมาตรฐานกำหนดประเทศและรหัสย่อของประเทศเป็นตัวอักษรลาตินสองตัวอักษร เช่น TH เป็นรหัสย่อประเทศไทย ซึ่งรหัสย่อดังกล่าว ได้รับการนำมาใช้ในการตั้งชื่อโดเมนระดับบนสุด เราจึงเรียกโดเมนประเภทนี้ว่า Country Code Top Level Domain Name) ซึ่งทาง ICANN เรียกว่าเป็นขั้นตอนทางด่วนของชื่อโดเมนภาษาท้องถิ่นสำหรับโดเมนรหัสประเทศ (Fast Track Process for IDN ccTLDs)

คณะทำงานประกอบด้วยตัวแทนจากรัฐบาลหลายๆประเทศ และตัวแทนจากผู้ดูแลชื่อโดเมนระดับบนสุดตามรหัสประเทศ คณะทำงานได้ทำงานร่วมกันประมาณหนึ่งปี เพื่อร่าง, นำเสนอรายงาน และเปิดรับความคิดเห็นจากประชาคมอินเทอร์เน็ต ก่อนที่จะส่งรายงานข้นตอนฉบับสมบูรณ์ให้ คณะกรรมการบริหารของ ICANN พิจารณาในวันที่ 25 มิถุนายน 2551ที่ผ่านมา เนื้อหาสาระในรายงานได้ระบุการดำเนินการสามขั้นตอนดังนี้

ขั้นที่ 1. ขั้นตอนการเตรียมการภายในท้องถิ่น

สิ่งที่ต้องทำในขั้นตอนนี้คือ การเลือกภาษาและตัวอักษร พร้อมกำหนดตารางตัวอักษรที่ต้องการใช้ โดยมีการระบุว่าภาษาที่เลือกต้องเป็นภาษาราชการเท่านั้น เช่น ไทย ไม่สามารถขอใช้ภาษาจีนได้ เป็นต้น ทั้งนี้มีการอ้างถึงเอกสารของ UN (UNGEGN Manual) ที่มีการระบุภาษาของอาณาเขต เช่น อาณาเขตเพื่อนบ้านของเรา ที่มีชื่อว่า สาธารณรัฐประชาชนลาว มีภาษาลาวเป็นภาษาประจำท้องถิ่นหรือภาษาราชการ เป็นต้น ถ้าอาณาเขตที่ไม่ได้ถูกระบุในเอกสารดังกล่าว สามารถให้ทางรัฐบาลของตนเองออกหนังสือรับรองภาษาราชการก็ได้

ตารางตัวอักษรที่เลือกใช้เป็นชื่อโดเมน มีข้อแม้ว่าตัวอักษรดังกล่าวต้องไม่มีตัวอักษรลาตินมาประกอบ เนื่องจากเราไม่รู้ว่าในอนาคต นโยบายถาวรที่จะมีการพัฒนาขึ้นจะอนุญาตให้ใช้ตัวอักษรลาตินผสมในชื่อโดเมนภาษาท้องถิ่นได้หรือไม่ (ตัวอักษรลาตินได้แก่อักษร a-z หรือตัวหนังสือภาษาอังกฤษทั้ง 26 ตัวนั่นเอง)

เมื่อได้ภาษาและตัวอักษรแล้ว จะต้องมีการเลือกชื่อที่จะใช้เป็นชื่อโดเมน ซึ่งชื่อที่เลือกต้องเป็นชื่อที่มาจากชื่อเต็มหรือชื่อย่อของอาณาเขต เป็นชื่อที่มีความหมายในภาษานั้นๆ เช่น อาณาเขตลาว สามารถเลือกชื่อโดเมน ลาว ที่เป็นตัวอักษรลาวได้ เนื่องจากเป็นชื่อที่เป็นส่วนหนึ่งของชื่อเต็ม (สาธารณรัฐประชาชนลาว) เป็นชื่อที่มีความหมายของอาณาเขต แต่ไม่สามารถขอเลือกชื่อ รัฐ ได้ เนื่องจาก ไม่ใช่ชื่อที่ระบุอาณาเขต เป็นต้น

ทั้งนี้ชื่อที่เลือกต้องเป็นไปตามข้อระบุทางเทคนิค หลายๆ ข้อ เช่น ต้องเป็นไปตามมาตรฐาน Internationalizing Domain Names in Applications (IANA) ปี 2008 ซึ่งเป็นมาตรฐานสำหรับการพัฒนาซอฟท์แวร์ที่อยู่ระหว่างการปรับปรุง เพื่อให้รองรับชื่อโดเมนภาษาท้องถิ่นรหัสประเทศได้ IDNA นำมาใช้กับการพัฒนาโปรแกรม เช่น เว็บบราวเซอร์ (Internet Explorer และ FireFox และอื่นๆ) ระบบจัดการเมล์ที่สามารถรับส่งเมล์ที่ใช้ชื่อโดเมนภาษาท้องถิ่นได้ เป็นต้น ในปัจจุบันมีเว็บบราวเซอร์หลายตัวที่รองรับการทำงานกับโดเมน ภาษาท้องถิ่นแล้ว แต่ระบบอีเมล์ ยังไม่มีโปรแกรมที่เป็นที่รู้จักรองรับการใช้งานดังกล่าว แต่มีนักพัฒนาโปรแกรมในประเทศไต้หวันและญี่ปุ่นได้เคยนำระบบที่ทางเค้าได้พัฒนาขึ้นมาให้ทดลองใช้งาน และในการประชุมครั้งนี้ที่ปารีส มีนักพฒนาระบบของกูเกิ้ลมาเข้าร่วมประชุมด้วย

ข้อระบุทางเทคนิคอื่นๆของชื่อโดเมนภาษาท้องถิ่น เช่น ต้องไม่มีตัวอักษรที่จะทำให้สับสนและนำไปสู่การเข้าใจผิด เช่นมีตัวอักษรที่คล้ายกันของภาษาที่ต่างกัน และ ชื่อต้องประกอบด้วยตัวอักษรไม่น้อยกว่าสองตัว เป็นต้น

เมื่อมีการระบุ ภาษา ตัวอักษร ตารางตัวอักษร (พร้อมรหัสตาม Unicode) และชื่อที่ต้องการแล้ว ในขั้นนี้จะมีการระบุผู้ที่จะดูแล IDN ccTLD ชื่อนั้นๆ อีกด้วย ซึ่งในตัวรายงานได้มีการอ้างถึงผู้ดูแลตามข้อมูลจากหน่วยงาน Internet Assigned Numbers Authority (IANA) (IANA เป็นหน่วยงานภายใต้ ICANN ที่มีหน้าที่ประสานงานที่เกี่ยวกับ root server ที่อยู่ไอพี (IP addresses) และ ทรัพยากรโปรโตคอลด้านอินเทอร์เน็ต อื่นๆ)

ขั้นที่ 2. นำส่งข้อมูลให้ ICANN

ในขั้นตอนทางผู้ดูแลต้องนำส่งข้อมูลที่ได้จากการเตรียมการในขั้นที่ 1 ซึ่งได้แก่การนำส่งตารางตัวอักษรที่ต้องการใช้ให้ IANA เพื่อประกาศไว้ในเว็บของ IANA ต่อไป ทั้งนี้ในรายงานได้ระบุว่าการตัดสินใจเรื่องชื่อโดเมนเป็นสิทธิ์ของ ICANN การเตรียมการขั้นที่ 1 ไม่ได้ส่งผลให้ ICANN ต้องอนุมัติชื่อนั้นๆ และยังแนะนำด้วยว่าน่าจะต้องมีเอกสารรับรองจากหน่วยงานผู้เชียวชาญด้านภาษาในระดับสากลที่ได้รับการยอมรับยืนยันว่าชื่อโดเมนที่เลือกมานั้นมีความหมาย โดยเอกสารควรจะต้องนำเสนอทั้งในภาษาท้องถิ่นและภาษาอังกฤษ ทั้งนี้คณะทำงานได้มีการระบุว่า ICANN ควรประกาศรายชื่อหน่วยงาน ในระดับสากลที่ได้รับการยอมรับ เพื่อให้เลือกใช้บริการได้ ตัวอย่างที่ได้มีการเอ่ยถึงคือ UNESCO

สำหรับส่วนสำคัญของขั้นที่ 2 นี้ ทางคณะทำงานได้มีการกำหนดว่าทาง ICANN ควรจะต้องมีการแต่งตั้งคณะกรรมการด้านเทคนิค เพื่อให้คำปรึกษาว่าชื่อโดเมนที่เลือกนั้นตรงตามข้อกำหนดทางเทคนิคที่ระบุไว้ตามขั้นที่ 1 หรือไม่

ทั้งนี้ถ้าคณะกรรมการด้านเทคนิคมีคำถามเกี่ยวกับข้อมูลดังกล่าว สามารถขอคำอธิบายเพิ่มเติมได้จากผู้ยื่นความจำนงขอใช้ชื่อโดเมนภาษาท้องถิ่นได้ และคณะกรรมการอาจจะแนะนำผู้เชี่ยวชาญทางเทคนิคให้ผู้ยื่นความจำนงได้ปรึกษาเพื่อให้สามารถเลือกชื่อโดเมนที่สอดคล้องตามข้อกำหนดด้านเทคนิค

เมื่อชื่อโดเมนที่เลือกผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการด้านเทคนิคแล้ว ICANN จะประกาศชื่อดังกล่าว ให้ประชาคมอินเทอร์เน็ตเข้ามาดูบนเว็บไซต์ของ ICANN ต่อไป

ขั้นที่ 3. ขั้นตอนการส่งมอบ IDN ccTLD

ในขั้นที่ 3 นี้ทางผู้ยื่นความจำนงขอใช้ชื่อโดเมน สามารถเข้าไปยื่นขอชื่อโดเมนที่เว็บของ IANA ทั้งนี้ต้องเป็นไปตามแนวทางปฏิบัติสำหรับการมอบ ccTLD ที่ปรากฏบนเว็บของ IANA http://www.iana.org/domains/root/delegation-guide/

คณะทำงานได้มีการระบุว่าในขั้นนี้อาจจะต้องมีการตรวจสอบว่าชื่อโดเมนสอดคล้องกับข้อกำหนดทางเทคนิคอีกครั้ง เนื่องจากอาจมีช่วงเวลาระหว่าง ขั้นที่ 2 และการส่งมอบชื่อ ซึ่งทำให้ข้อกำหนดทางเทคนิคมีการเปลี่ยนแปลง การเช็คครั้งสุดท้ายก่อนมอบชื่อจึงน่าจะต้องทำอีกครั้งหนึ่ง

นอกจากขั้นตอนและคำแนะนำที่ทางคณะทำงานได้ระบุในเอกสารแล้ว คณะทำงานได้มีการระบุด้วยว่า กระบวนการช่องทางเร่งด่วนนี้เป็นการทดลอง เมื่อไรก็ตามที่นโยบายฉบับถาวรเสร็จและมีผลบังคับใช้ กระบวนการนี้ก็จะถือว่าจบลง ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าจะทำให้โดเมนภาษาท้องถิ่นที่มีการเปิดใช้งานผ่านกระบวนการนี้สิ้นสุดลง และคณะทำงานยังได้ระบุไว้อีกว่า ขั้นตอนและรายละเอียดที่ได้เสนอมานี้ กระทำบนพื้นฐานว่าจะไม่ไปปิดกั้นหรือไม่ขัดแย้งกับนโยบายที่จะพัฒนาขึ้นใช้ถาวรสำหรับ IDN ccTLDs ที่จะประกาศใช้ในอนาคตอีกด้วย

ทั้งนี้เมื่อทางคณะกรรมการบริหารของ ICANN ได้รับรายงานจากคณะทำงานแล้วนั้น ได้มีมติยอมรับข้อเสนอกระบวนการในรายงานดังกล่าว เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2551 และได้มอบหมายให้ทางเจ้าหน้าที่ ICANN เปิดรับความคิดเห็นจากประชากรอินเทอร์เน็ต และจัดเตรียมแผนการปฏิบัติงานนำเสนอให้คณะกรรมการ ICANN พิจารณาในการประชุมครั้งต่อไปที่ประเทศอียิปต์ ในเดือนพฤศจิกายน 2551 นี้

จากการประชุมในครั้งนี้ทำให้เห็นว่าเราจะได้เริ่มใช้งาน idn.idn กันในอนาคตอันไม่ไกลต่อจากนี้ หลังจากที่หลายๆท่านได้ใช้งาน idn.com หรือ idn.th กันมาแล้ว การเปิดโอกาสให้สามารถใช้ภาษาท้องถิ่นเป็นชื่อโดเมนนั้น จะเป็นการเปิดโลกการใช้อินเทอร์เน็ตให้กับคนที่ไม่รู้ภาษาอังกฤษหรือผู้ที่กลัวการใช้ภาษาอังกฤษ ซึ่งจะเป็นประโยชน์กับผู้คนจำนวนมากเหล่านั้น

ท่านที่สนใจรายละเอียดของรายงานดังกล่าวสามารถศึกษาได้จาก http://www.icann.org/en/announcements/announcement-26jun08-en.htm

การทดลอง idn.idn ในภาษาท้องถิ่น ของ ICANN สามารถเข้าไปทดสอบกันได้ที่
http://idn.icann.org/

สำหรับข้อมูลเกี่ยวกับการเปิดรับ gTLD เพิ่มนั้นจะนำมาสรุปให้อ่านกันภายในอาทิตย์หน้าค่ะ
ขอให้มีความสุขกันทุกคนนะค่ะ
เพ็ญศรี